Η ανάπτυξη της ομιλίας είναι ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της συνολικής ανάπτυξης ενός παιδιού. Πολλοί γονείς αναρωτιούνται: «Μιλάει όπως θα έπρεπε για την ηλικία του; Μπορώ να κάνω κάτι στο σπίτι για να το βοηθήσω;»
Η απάντηση είναι ναι! Ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός και η ενίσχυση της ομιλίας μπορεί να γίνει μέσα από απλές, καθημερινές στρατηγικές βοηθώντας το παιδί να αναπτύξει την ομιλία και την επικοινωνία του.
Παρακάτω σημειώνονται μερικές πρακτικές συμβουλές που μπορούν να εφαρμοστούν οποιαδήποτε στιγμή μέσα στην ημέρα. Είναι εύκολες, φυσικές και αποδεδειγμένα αποτελεσματικές, καθώς έχουν βοηθήσει και συνεχίζουν να βοηθούν χιλιάδες παιδιά παγκοσμίως — είτε χρειάζονται λογοθεραπευτική υποστήριξη είτε όχι.
Πρακτικές στρατηγικές για την καθημερινότητα
- Αλληλεπίδραση πρόσωπο με πρόσωπο
Μίλησέ του, χαμογέλασέ του και παίξε μαζί του όταν σε κοιτάζει στα μάτια. Η οπτική επαφή ενισχύει την επικοινωνία. - Δώσε επιλογές
Πρόσφερε δύο αντικείμενα και άφησέ το να διαλέξει με όποιον τρόπο μπορεί (δείχνοντας, κοιτώντας ή λέγοντας μια λέξη). Για παράδειγμα λέει ο γονέας «Θες μήλο ή αχλάδι;» - Δημιούργησε ευκαιρίες επικοινωνίας
Τοποθέτησε ένα αγαπημένο παιχνίδι σε σημείο που το βλέπει αλλά δεν το φτάνει ή δώσε του ένα κουτί χωρίς να το ανοίξεις. Έτσι, το παιδί έχει λόγο να ζητήσει βοήθεια. Ευκαιρίες = επικοινωνία. - Κάνε “λάθη” επίτηδες
Δώσε του το ποτήρι αντί για το κουτάλι στο φαγητό. Γενικά εμφάνισε κάτι διαφορετικό από αυτό που περιμένει. Οι αντιδράσεις του είναι επικοινωνία. - Χρησιμοποίησε εκφραστική φωνή και κινήσεις
Μίλα με ενθουσιασμό, έντονες εκφράσεις και παιχνιδιάρικες κινήσεις για να κρατήσεις το ενδιαφέρον του. - Μίμηση ήχων-κινήσεων
Μιμήσου τις φωνούλες, τις κινήσεις και τις χειρονομίες του παιδιού. Έτσι του δείχνεις ότι αυτό που κάνει έχει αξία και το ενθαρρύνεις να τις επαναλάβει. - Βοήθησε με συλλαβές
Πες την πρώτη συλλαβή μιας λέξης που γνωρίζει και περίμενε. Αν δεν την ολοκληρώσει, πες τη λέξη εσύ. Μην επιμένεις να την επαναλάβει. Βοηθάει να κρατάς το αντικείμενο/ παιχνίδι κοντά στο στόμα σου ενώ παράγεις τη συλλαβή-λέξη. - Χρησιμοποίησε χειρονομίες μαζί με λέξεις
Π.χ. δείξε το χέρι σου λέγοντας «έλα» ή κούνα το κεφάλι λέγοντας «όχι». - Σχολίασε το παιχνίδι του
Μίλα για ό,τι κάνει την ώρα που παίζει (με απλό τρόπο) και χρησιμοποίησε συχνά το όνομά του. - Δώσε έμφαση στις λέξεις-κλειδιά
Επανάλαβε απλές και οικείες λέξεις πολλές φορές μέσα στη μέρα. - Ακολούθησε το ενδιαφέρον του
Ονόμαζε ό,τι κοιτάζει, πιάνει ή παίζει. Εκείνη τη στιγμή έχει το μεγαλύτερο κίνητρο να ακούσει και να μάθει καθώς κάνει κάτι που του αρέσει. Δεν επιμένουμε σε κάτι που δεν του αρέσει. - Χρησιμοποίησε ήχους
Οι ήχοι (ζώων, οχημάτων, επιφωνήματα) έρχονται πριν από τις λέξεις. Αν δεν μιλάει ακόμα, ξεκίνησε από εκεί. - Μείωσε τις πολλές ερωτήσεις
Αντί για συνεχείς ερωτήσεις, κάνε σχόλια. Αυτό διευκολύνει την επικοινωνία. - Παρατήρησε και περίμενε
Δώσε χρόνο στο παιδί πριν μιλήσεις. Άκου τους ήχους, τις λέξεις ή δες τις κινήσεις που κάνει. - Μίλα αργά και καθαρά
Η καθαρή και ήρεμη ομιλία βοηθά την κατανόηση. - Κάνε παύσεις
Οι παύσεις δίνουν χρόνο στο παιδί να επεξεργαστεί και να ανταποκριθεί. - Εμπλούτισε ό,τι λέει
Αν πει «μήλο», απάντησε: «Θες μήλο!, ή αν πει «μπάλα», απάντησε «κόκκινη μπάλα».
Πότε να ξεκινήσεις;
Δεν υπάρχει «σωστή» ηλικία για να εφαρμόσεις αυτές τις στρατηγικές. Οι αντιδράσεις του παιδιού σου θα σε καθοδηγήσουν. Οι περισσότερες στρατηγικές μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τις πρώτες κιόλας μέρες ζωής. Θυμήσου να ακολουθείς τα βήματα του παιδιού και να περνάς ωραία!
